Close

اکتبر 3, 2018

درباره محصول ایرانی – حقوق مصرف کننده و محصولات تراریخته

با توجه به اهمیت و حساسیت این مطلب، ابتدا شرح مختصری درباره محصولات تراریخته می نویسم و بعد به مطلب اصلی می پردازم.

 

GMO چیست؟

GMO به گیاهان یا جانورانی می گن که ژن هاشون توسط انسان در آزمایشگاه دستکاری شده، ممکنه ژن هایی ازشون کم یا بهشون اضافه شده باشه تا ویژگی های جاندار تغییر کنه.

 

محصولات GMO یا Genetically Modified Organism در ایران با اصطلاح های مختلفی شناخته می شن:

1- تراریخته

2- تراژن

3- دستکاری شده ژنتیکی (این اصطلاح رو مخالفان GMO به کار می برن چون مفهوم خطرناک بودن رو در خودش داره)

4- تغییر ژنتیکی یافته (این اصطلاح رو موافقان GMO به کار می برن چون مخاطب احساس خطر نمی کنه و فکر می کنه به شکل طبیعی تغییر کرده)

ولی برای سهولت در نوشتن این مطلب اجازه بدین ما توی خونه همون GMO صداش کنیم.

 

به طول کلی بحث هایی که بر سر این محصولات وجود داره به دو بخش تقسیم می شه:

1- کشت GMO

2- واردات و مصرف GMO

مسئله ای که با کشت GMO وجود داره اینه که به شدت محیط زیست رو تحت تاثیر قرار می ده و در جنبه های مختلف تنوع زیستی تغییر ایجاد می کنه، به طور مثال، این گیاهان برای از بین بردن حشرات مضر و آفاتی که بهشون حمله می کنن سمی از خودشون ترشح می کنن، ولی مسئله اینجاست که تنها حشرات مضر نیستن که روی گیاهان می شینن، حشرات مفید مثل زنبور عسل هم از همین گیاهان تغذیه می کنن و این سم اونها رو هم از بین می بره، و آیا می دونین که ادامه حیات بر روی زمین وابسته به وجود و فعالیت تعداد کافی زنبور عسل هست؟ در صورت از بین رفتن زنبورهای عسل، انسان ها حداکثر 4 سال فرصت زندگی روی زمین خواهند داشت و همین الان هم یکی از مخاطرات بزرگ زیست محیطی دنیا، کم شدن جمعیت زنبورهای عسله.

مسئله دومی که با کشت GMO وجود داره اینه که اگه محدود و کنترل شده نباشه، گرده این گیاهان با گیاهان بومی و اصیل ترکیب می شه و تغییرات ژنتیکی غیرقابل برگشتی رو در نسل های بعد بوجود میاره و که می تونه ذخائر ژنتیکی جهان رو از بین ببره.

اما مسئله واردات و مصرف GMO؛ به طور کلی عمده محصولات GMO در جهان چهارتاست، کلزا، ذرت، سویا و پنبه؛ بقیه محصولات GMO خیلی کم و محدود تولید می شن. بحث هایی که بر سر واردات و مصرف این محصولات وجود داره از سوی مخالفان اینه که چه بر سر سلامتی انسان یا دامی میاد که از این محصولات دستکاری شده استفاده می کنه و حتا بعضی ها معتقدند که این محصولات به شدت برای سلامتی خطرناک هستن، چه برای استفاده مستقیم انسان و چه مصرف گوشت دامی که با محصولات GMO تغذیه شده. بعضی ها هم معتقدند که این محصولات هیچ خطری برای انسان و دام ندارن و برای ایجاد امنیت غدایی چاره ای جز استفاده از این تکنیک نیست، بعضی ها هم فقط مشکل اقتصادی با وارداتش دارن و می گن چرا وارد کنیم؟ خودمون تولید کنیم که برامون ارزون تر دربیاد.

شاخص ترین آزمایش معتبر انجام شده درباره نتایج مصرف محصولات GMO، تحقیقی بوده که توسط جیلس اریک سرالینی انجام شده، سرالینی موش های بدبخت آزمایشگاهش رو به دو گروه تقسیم کرد، به یک گروه ذرت طبیعی و به گروه دیگه ذرت GMO داد و متوجه شد که تعداد زیادی از موش های گروه دوم دچار تومور شدن. مقاله سرالینی در یک مجله علمی منتشر شد ولی بعدها خود مجله این تحقیق رو رد کرد که مخالفان GMO معتقد بودن این عمل تحت فشار شرکت های تولیدکننده GMO مثل مونسانتو انجام شده.

 

حالا نگاهی بندازیم به موضع کشورهای دنیا در رابطه با GMO که به سه گروه مختلف تقسیم می شن:

1- کشورهایی مثل آمریکا و برزیل و آرژانتین که در سطح وسیع GMO کشت و مصرف می کنن، بالای 85 درصد GMO جهان در این سه کشور تولید می شه. برزیل و آرژانتین که در زمینه توسعه پایدار جایگاه خاصی ندارن و الگوی کسی نیستن رو بهشون نمی پردازیم، می مونه آمریکا؛ آمریکا همون کشوریه که به هیچ عنوان به الزامات محیط زیست پایبند نیست، نه معاهده پاریس رو امضا کرد و نه پیمان کیوتو رو، رئیس جمهوری فعلیش که تغییرات آب و هوایی رو هم حتا قبول نداره، تنها اتفاق مبارکی که در چند سال اخیر در این کشور افتاد این بود که اوباما در آخرین سال های ریاست جمهوریش قانون برچسب گذاری محصولات GMO رو امضا کرد تا مصرف کننده بدونه آیا محصولی که می خره GMO هست یا نه.

2- کشورهایی مثل آلمان و اسکاندیناوی ها که کشت GMO رو ممنوع یا بسیار محدود و کنترل شده اعلام کردن و محصولات تولیدی یا وارداتی رو بیشتر برای مصرف دام مجوز می دن تا خوراک انسان.

3- کشورهایی مثل روسیه و عربستان که به کل هرگونه معاشرت با GMO رو ممنوع اعلام کردن و موضع گیری شدیدی بهش دارن.

 

 

و اما موضوع اصلی ما و بحث شیرین حقوق مصرف کننده؛ در تمام کشورهای توسعه یافته دنیا، اگر GMO مجاز هم باشه، تولیدکننده مجبوره که لیبل بزنه روی محصولش، در کشورهایی که حقوق محیط زیست و افکار توسعه پایدارانه طرفداران زیادی داره، بعضی تولیدکننده ها یه لیبل بزرگ Non-GMO هم روی محصول شون می زنن و تاکید می کنن که محصول کاملن طبیعیه تا فروش بهتری داشته باشن، چون مخاطب آگاه و حساسه و حتمن اطلاعات روی بسته بندی رو قبل از خرید به دقت می خونه.

خوشبختانه امسال اتفاق مبارکی در کشور ما افتاد و تولیدکنندگان و واردکنندگان GMO ملزم شدن که برچسب روی محصولات شون بزنن، متن خبر رو می تونین از اینجا و اینجا و اینجا بخونین تا اگر مشاور تبلیغات یا طراح گرافیک هستین بدونین که این برچسب به چه شکل و اندازه ای باید طراحی بشه تا در کارهایی که برای مشتریان تون انجام می دین اشتباه نکنین و به خودتون و مشتری صدمه حیثیتی و مالی نزنین.

ناگفته نماند که بعضی از تولید/واردکنندگان بودن که شیطنت می کردن و GMO بودن محصول رو خیلی ریز و یه گوشه دورافتاده لیبل مشخصات محصول می نوشتن که هم نوشته بودن و هم کسی تا با ذره بین دنبالش نمی گشت نمی دید! به همین دلیل هم برای لیبل GMO شکل و اندازه خاص تعریف و اعلام شده. ولی پرسشی که از این هموطنان گرامی دارم اینه که اگه مطمئن هستین محصولی که تولید یا تبلیغ می کنین برای سلامتی مشکلی نداره، چرا اینقدر پنهان کاری؟ اگه فکر می کنید مشکل داره، چرا تولید و تبلیغش می کنید؟ شاید توی خونه خودتون این محصول رو مصرف نکنین، ولی در رستوران و مهمونی و سلف دانشگاه و هتل و… چه می کنین؟

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *